|
| ||||||||||
|
| ||||||||||
|
Stankiewicz Antoni (17 IV 1924 - 7 IV 2012)
Antoni Stankiewicz - Wspomnienia na Blogu
Edukacja: Szkoła Podstawowa w Cisnej. Technikum Rolnicze w
Ostergomie na Węgrzech. Wykształcenie średnie w Liceum
Ogólnokształcącym w Leżajsku. Dwuletnie szkolenie dla kierowników
spraw osobowych w Krakowie na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Antoni Stankiewicz (ur. 17-04-1924 r. w Kulikowie pow. radziechowskim). Matka Rozalia Piliszko pochodzi z Laszek. Urodziła się 14 lutego 1900 r). Ojciec Jan Stankiewicz z Rawy Ruskiej -Małe Mosty (*14 marca 1898 roku). Rodzice mieszkali w Miękiszu Nowym, pracowali tam w majątku księcia Władysława Giedrojcia. Książę Władysław Giedroyć i jego żona księżna Małgorzata zarządzali dużymi obszarami ziemi w całej okolicy. Byli również właścicielami okolicznych lasów i stawów rybnych. Majątek księstwa w Miękiszu Nowym to kilkanaście par koni, kilkadziesiąt krów i oczywiście gorzelnia, w której produkowano spirytus. Rodzina ta pochodziła z Wołynia (dzisiejsze terytorium Białorusi). W okolice Jarosławia przybyli prawdopodobnie pod koniec XIX wieku. Zrodlo: Stanisław Porada Kiedy wybuchła pierwsza wojna światowa, ludność nękana przez okrutnych żołnierzy rosyjskich zaczęła uciekać w obawie utraty życia, zabierając ze sobą swój najcenniejszy dobytek. Czasem nie było tego wiele, zwykły tobołek z bochenkiem chleba, osełką masła i sera. Czasem była to krowa, jedyna żywicielka całej rodziny. Rzadko, kto dysponował końmi, które ciągnęły wóz. Ludzie uciekali głównie piechotą, byle dalej od wroga. 25 maja 1915 roku Księstwo Władysław i Małgorzata Giedroyciowie, zabierając ze sobą również moich przodków, wyjechali do Kulikowa, do swoich rodzinnych stron. Kulików-wieś i gmina, powiat Radziechów. Tam najprawdopodobniej poznali się Jan Stankiewicz i Rozalia Piliszko- rodzice Antoniego. Tam się pobrali (ślub odbył się w Łopatynie w 1922 roku) i tam urodziło im się 3 z 5 synów: Karol, Władysław i Antoni. Franciszek i najmłodszy syn Jan urodził się już w późniejszym okresie w Żubraczem koło Cisnej. W 1927 r państwo Giedroyciowie, a wraz z nimi rodzina Stankiewiczów opuścili Kulików i zamieszkali w Żubraczem k/ Cisnej. Giedroyc był m.in. właścicielem 3000 ha bieszczadzkich lasów. Początkowo mieszkali w baraku razem z księżną Jadwigą Kociatkiewiczową i jej mężem Markiem. W 1934 roku Kociatkiewiczowie przenieśli się do własnego, nowo wybudowanego domu, a Stankiewiczowie przenieśli się do gajówki, w której mieszkali do 1937 roku. Kiedy Kociatkiewiczowie wyjechali do Lwowa, Janowi Stankiewiczowi powierzyli zarządzaniem folwarkiem. Do szkoły podstawowej uczęszczał w Cisnej, pokonując pieszo ok. 7 km. z Żubraczego. Czasem jeździł do Cisnej kolejką wąskotorową, która w tym czasie kursowała na trasie Majdan-Łupków. Zawiadowcą stacji w Majdanie był wówczas Michalski.
W kościele filialnym pw. Św. Stanisława Biskupa w Cisnej, podlegającego parafii Baligród przyjął Komunię Św. i tam był bierzmowany.
więcej >>>Żubracze
Z relacji mojego taty-Antoniego Stankiewicza: Jan Stankiewicz -ojciec Antoniego był gajowym u Giedroyciów i wraz z Janem i Adolfem Filipczakiem organizował przerzut ludności na Węgry. W okresie od jesieni 1939 r do początku 1940 r granicę przekroczyło 500-600 osób. Większość z nich uciekała na Węgry, by uniknąć deportacji na roboty do Niemczech. 13 kwietnia 1940 roku mój tato, Antoni Stankiewicz- (wówczas 16-letni chłopiec), Jadwiga Kociatkiewiczowa oraz pani Porzycka - wdowa (?) po majorze i jakiś student ze Lwowa, (który mieszkał z panią Porzycką w Żubraczem około 1 miesiąca), z pomocą Józefa Woźnicy zostali przeprowadzeni do granicy polsko-węgierskiej. Pani Porzycka miala szłapy na nogach, pozostali szli na nartach. Po dwóch nieprzespanych nocach dotarli do pasa granicznego w Kissbereżne (na Węgrzech) nad ranem. Natknęli się na słowackiego żołnierza, który chciał ich deportować z powrotem do kraju. Pomógł im słowacki ksiądz, który widząc zamieszanie, włączył się do rozmowy (z Kociatkiewiczową rozmawiał po łacinie) i kazał Słowakowi wracać do swojej jednostki. Żołnierz uległ namowom księdza, przekupiony przez p. Porzycką (dostał od niej zegarek), pozwolił im przejść na stronę węgierską. Cały dzień przeczekali w jakiejś chałupie chłopskiej, w ukryciu przed patrolem węgierskim. Po zmroku zostali przewiezieni furmanką, jako chorzy do pobliskiego miasteczka. Mogli już legalnie poruszać się po Węgrzech. Z pomocą policji dojechali do Ungwaru do "konsulatu" w tym mieście. Będąc już w konsulacie pani Jadwiga zaanonsowała się telefonicznie i po chwili z góry zszedł przystojny, siwy pan. Zmierzył okiem przybyszów i powiedział: "Po co Panie tutaj przyszły? Bo tych dwóch panów będą tutaj potrzebować, ale miejsce Pań jest w kraju, aby zająć się chorymi, udzielać pomocy rannym". Zaskoczyło to bardzo panią Jadwigę. Każdy z nich dostał po 20 pengów, (równowartość 20 zł) i odesłano ich koleją do Budapesztu. Mieszkali w komfortowej 5-piętrowej kamienicy przez prawie miesiąc. Po 3 tygodniach pobytu w Budapeszcie, pani Kociatkiewiczowa, być może zachęcona pomysłem konsula wróciła do kraju. Ojciec trafił do polskiego obozu w Nyiregyháza-Sóstó. Jest to uzdrowisko historyczne miejsce obozu dla uchodźców polskich w II wojny światowej (przebywali tu kurierzy z Powstania Warszawskiego pod ochroną Józefa Antalla, ówczesnego wysokiego urzędnika rządu węgierskiego). Antall József, starszy (1896-1974). Po 1939 pomagał uchodźcom z Polski, współorganizator Węgiersko-Polskiej Komisji do Spraw Uchodźstwa, Komitetu Obywatelskiego i Federacji Stowarzyszeń Węgiersko-Polskich. 1940 pełnomocnik rządu na Zakarpaciu, organizował administrację na nowo przejętym obszarze. Działał na rzecz porozumienia Węgier z aliantami zach. 1944 aresztowany przez Gestapo za pomoc udzielaną Żydom, Polakom, Francuzom, Serbom, Włochom i Rosjanom. Po wojnie inwigilowany przez węgierską służbę bezpieczeństwa. Prezes Węgierskiego Czerwonego Krzyża. Autor licznych publikacji poświęconych tematyce socjalnej oraz sprawom pomocy uchodźcom polskim, a także wspomnień. 1990 odznaczony pośmiertnie medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. Na Węgrzech Antoni Stankiewicz chodził do polskiej rolniczej szkoły zawodowej-około 3 km od Estergomu (Ostrzyhomia). Co miesiąc dostawał po 20 pengów, za które mógł sobie kupić cukierków, orzechów włoskich, wina. Tam nauczył się tańczyć. W lipcu 1940 r wrócił do kraju, pracował w lasach w Żubraczem. Wraz z bratem Karolem i Wojciechowskim zatrudniono ich przy wycince kopalniaka w lasach. W 1941 roku został deportowany na przymusowe roboty do III Rzeszy. Specjalnie podstawionym pociągiem przewieziono go do Niemiec – do Bawarii. Przez Dolny Śląsk, Pragę, Regensburg, Schwandorf, Neuburg, Won Wald wraz z innymi Polakami dotarli do miejsca docelowego, gdzie już oczekiwali na nich niemieccy właściciele gospodarstw. Pracował u Georga Schmidta w bawarskiej miejscowości Neufling w gospodarstwie zwanym „Firstenhof” zaledwie 30 km od granicy na trasie Neuburg- Czechosłowacja. Razem z nim pracował też Wacław Żoladkiewicz - zagorzały antykomunista, wiceprokurator z Wilna, pilot, który w 1939 roku został zestrzelony nad Zaleszczykami. Również Wiktoria Czarniecka z Żarnówki koło Makowa Podhalańskiego. Pracował jakiś czas pani Wasyl, u siostry Georga Schmidta. Eugeniusz Biały, pochodzący z przeworskiego, też u niej pracował. Przez jakiś czas pracował u gospodarza Franza Grolla razem z Janiną Szydełko z Cierpisza Górnego z powiatu łańcuckiego, Andrzejem Gąsiorem ze Stuposian w powiecie leskim. Janina i Andrzej zgłosili się na ochotnika na roboty do III Rzeszy, zaś Augusta, który był Francuzem wzięto do niewoli niemieckiej z łapanki. Francuzów lokowano po 30 ludzi u bambrów. Już pod koniec 1943 roku sami przychodzili i odchodzili do pracy u przydzielonym im gospodarzy. Takim Francuzem był August u gospodarza Grolla. Po kapitulacji Niemiec 8 maja 1945 r. można było wracać do kraju. Nie wszyscy korzystali z takiej okazji. 24-letni pilot z Wilna, który pracował z ojcem, wyjechał do Anglii. W sierpniu 1945 r ojciec mój wagonem bydlęcym wrócił z Niemiec do Żubraczego. Nie zastał już tam Giedroyciów. Po roku 1945 wieś Żubracze została zniszczona i wysiedlona. 1 września 1946 roku rodzice z 4 synami wyjechali do Nysy. Ojciec mój został w Cisnej, gdzie walczył z oddziałami UPA.
więcej >>> Antoni Stankiewicz - gra na skrzypcach W 1949 r ożenił się w Kuryłówce z Janiną Feldman.
(na zdjęciu żona Janina, teściowie Franciszka i Julian Feldman, szwagierka Marysia i Edzio Maruszak)
http://republika.pl/aord4/mama.htm Pasja Janiny Stankiewicz
Z informacji zawartych w Księdze Adresowej Polski 1929:http://data.jewishgen.org/jri-pl/1929/P1673.pdf
Kulików- wieś i gmina, powiat Radziechów, sąd powiatowy Radziechów, sąd okręgowy Złoczów; 577 mieszkańców. Właściciele ziemscy: Giedroyć Władysław.
| ||||||||||
